Beslenme Hakkında Öneriler

Beslenme yanlış yapıldığında en temiz üretilmiş gıdalar dahi kendimiz için zararlı olabilir. Yaş, ağırlık, cinsiyet değerleri aynı olan insanların dahi, beslenme yöntem ve ihtiyaçları farklılıklar içeriyor. Buna rağmen büyük çoğunluğu kapsayabilecek bir dizi öneri yapmak istiyorum. Kendi deneyimlerimden çıkardığım sonuçlar; iddiam yok kesinliği konusunda. Bu önerileri, bilimsel veriler, sizlerden gelecek yorumlar ve deneyimler ile zaman içinde revize ederek devam edebiliriz daha doğrusuna ulaşma çabamıza. Altını çizelim ki, kronik, genetik, alerjik veya farklı önemli bir rahatsızlığınız varsa, sadece erişkinler için yapılan bu önerilerimizi ilave filtrelerden geçirmek gerekecektir.

Aşağıda özet bir tablo ve (sürekli yenilenecek) açıklamaları yer alıyor. En altta ise, konuyla ilgili gelen bazı yorumlar…

 

iyi beslenme format 3.jpg

 

Kategori #1: Özne

KENDİNİ SEVMEK

‘İnsanın içinde bütün dünya vardır. Eğer nasıl bakman ve öğrenmen gerektiğini bilirsen, kapı orada ve anahtar elindedir. Yeryüzünde senden başka hiç kimse ne sana o anahtarı verebilir ne de o kapıyı açabilir’. Jiddu Krishnamurti. Yaşam sevincinin, huzurun, sağlığın ve besinlerden alacağımız şifanın ilk koşulu önce kendimizi sevmek… Başkalarını sevmekten daha kolay değil, hatta birçok zaman daha zor. Emek gerek. Maneviyat, dua, aşk… Kısaca, ruhu beslemek önce. Müziği unutmadan.

Kategori #2: Vazgeçilmez

SU

‘Sabah geç kalmamak işe’. Bu olmamalı öncelik. Sabah huzurla uyanmak. Suyla buluşturmak bedeni. 1 litrelik kavanozu yarısına denk gelecek seviyede sıcak su ile doldurmak, 1 çorba kaşığı karbonatı eritmek ve kavanozu daha soğuk su ile doldurarak ılıklaştırmak; bu suyu başımızdan aşağı yavaşça akıtmak, birkaç dakika tüm vücudumuzu ovalamak. Ardından, 5 dakika süreli olabildiğince soğuk suyla duş almak. Aynı işlemi gece yatağa yatmadan tekrarlamak. Kendini sadece kirli hissettiğinde sabunlanmak (olabildiğince az sabun).

Öğünlerde ve sonrası 1 saat boyunca, ilave sıvı (su, ayran, çay, vb) almamak. Böylelikle gıda emilimini azami seviyeye çıkarmak. Gün içinde toplam ağırlığınızın (en az) 1/20 oranında su veya bitkisel çay içmek.

GÜNEŞ

Evin perdeleri her sabah erkenden açılmazsa, duvarlar dahi güneşe hasret kalır. Ev-ofis-kapalı mekanlar çizgisinde ilerlemenin yaratabileceği en olumsuz şey, başımızın tepesinde güneşi hiç görememek. ‘Güneş banyosu’ sadece deniz kenarında olmamalı. Her farklı günün ışığında, vücut besleneceği güneş enerjisini almaya çalışır. Ancak gün içinde tercih edeceğimiz saatler farklılık gösteriyor: bunu hesaplayan bir web sitesi var.

Her sabah ve akşam, güneşe ufuk çizgisine yakınken bakmak (‘güneş bakıcılığı‘); yeni açılımlar, bitkilerin dünyasına yakınlaşmak. Elbette, yaz aylarının yakıcı güneş ışınlarından uzak durmak diğer taraftan…

SABAH RİTÜELLERİ

Kaslarımızın olabildiğince eşit şekilde kullanılması, özellikle modern zamanlarımız için ek çalışmalar gerektiriyor. Gün boyu değişmeyen pozisyonlarda kalan vücudumuzun alışkanlıklarını değiştirmesi, hatta fiziksel sürprizleri daha sık yaşaması iyi olmaz mı? Her sabah kahvaltı öncesi Tibet Hareketleri (link: video, bilgi), Yoga, Meditasyon gibi… Esneten, zorlayan, aynı zamanda zihinsel derinliği, iç huzuru besleyecek ritüeller (bu ritüellere hergün 30 dakika tempolu yürüyüşü ekleyebilirseniz, harika elbette). Bir süre sonra, kendi ritüellerinizi oluşturmak, kendinize yazdığınız bir şiir gibi.

MUTLU SOFRA

Tertemiz olmak ve bir dua ile başlamak yemeğe. Sakince, az konuşarak ama neşeyle yemek. Olabildiğince bir arada sevdiklerinle, dostlarınla, ailenle. Sofranda çeşitliliği sağlarken, tabağını çok doldurmamak. Ev dışında yemek zorunda olduğun öğünlerde de benzer duyguları içselleştirmek. Yediklerinin sana iyilik getireceğine inanmak.

Aldığımız gıdaları olabildiğince yakından tanımak (yetiştirmek en iyisi elbet), mevsiminde, yerelde yetişen, atalık tohumdan üretilen ürünler tercih etmek…

Doğa ve insan dostu ürünler seçebilmek.

Burada bir alt tablo paylaşmak isterim; ‘sağlıklı gıda’ hakkında (her iki tablonun iç içe geçen değerleri var; yaşam lineer değil çoğu kez… 🙂

Önerilerimizde hayvansal gıdalardan uzaklaşmayı önerirken, aşağıdaki tabloda neden hayvancılık var? Küçük aile çiftçiliği bütünsel beslenme ve bütünsel tarım işletmeciliğini hedefler. O hayvanlar ekili topraklar için gübre, evlerimiz için sütleriyle yoğurt, kefir demektir. Serbest dolaşan, kendi yemlerinin üretildiği veya doğal mera şartlarına sahip hayvanların etinden de faydalanabiliriz (dünya koşullarının ezici koşullarında, vejetaryen veya vegan seçeneklerin giderek daha saygın hale geldiğini belirterek).

 

format_saglikligida_2.jpg

 

ÇİĞ ve AZ PİŞMİŞ SEBZE

Neden çiğ yenebilecek şeyleri pişirerek (hatta defalarca ısıtarak), besin değerlerini büyük ölçüde yok ediyoruz? Kış mevsimindeyiz. Lahana, Kereviz (karaciğerin bir numaralı dostu), Turp, Pancar, Havuç. Bu beşli önceliğimiz. Lahana ince kıyım, diğerleri rendelenir. Dönüşümlü veya olabildiğince karışık. Limon, bol miktarda zeytinyağı ve kaya tuzu ile. Hiçbir tuz çeşidi çok masum değil; miktara dikkat!.. Karnabahar, brokoli ise buharda pişebilir; buharda olabildiğince az, çiğ yenseler daha iyi tabi ki. Patatesten biraz daha uzak durmak gerek. 🙂

altin-kadar-degerli-sebze-kereviz-4073626.Jpeg

 

Kategori #3: Önemli Etmenler

ELMA SİRKESİ, LİMON, SARIMSAK

Her biri farklı fonksiyonda ancak etkileri açısından çok güçlüler.

Elma sirkesi, yaşayan sirke olması koşulunda, sabahları 1 tatlı kaşığı, 1 bardak ılık su içinde, kahvaltıdan önce.

Limon ve sarımsak ise her gün 1 öğünde yer almalı; yemeğimizde, salatamızda veya sadece kendisi.

Çorbalarda, salatalarınızda, hatta gün içinde içme suyunuzda limon büyük bir güç sağlayıcı.

GELENEKSEL EKMEK, YULAF EZMESİ

Ekşi mayadan atalık buğday unları ile evde yaptığımız ekmekler, az miktarda, sabah kahvaltısında, hem simbiyotik (prebiyotik ve probiyotik), hem besleyici, hem de çok lezzetli. Bu özellikleri sağladığından emin olmak için, evde ekmek yapmak bir alternatif değil; büyük olasılıkla bir zaruret.

ekmek.jpg

 

İçerdiği yüksek lif oranı, mineraller ve antioksidan özellikleri sebebiyle kahvaltımızda yulaf ezmesi kıymetli (evet, SIFIR gluten değil büyük ihtimalle; bir miktar gluten içerebilir ve çölyak hastası değilseniz eser miktarda gluten alınabilir). Suda pişirildikten sonra, üzerine meyve dilimleri, tarçın… Zayıflatıcı özelliği de var. Üretim sürecinde buğday veya çavdardan çapraz bulaşma olmadıysa, hiç gluten içermiyor.

YUMURTA, MERCİMEK, ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI

Yeşil Mercimek haftada 3-4 gün yenmeli; salata ile birlikte daha güçlü. Yüksek oranda yararlı karbonhidrat içeriyor ancak kalorisi düşük; glisemik endeksi düşük. Bir folik asit deposu. Harika bir besin olduğuna kuşku yok.

Kahvaltıda 1 adet yumurta. Dolaşan tavuk yumurtası.

Her öğün bol zeytin ve zeytinyağı. Yemeklerinize zeytinyağını, pişirme sonrası tabağınızda ilave edin; zeytinyağını da olabildiğince çiğ severiz; ‘soğuk sıkım’ peşinde koşup, sonra o kıymetli ürünü yemeğinizle pişirmiyorsunuz, değil mi?

PROBİYOTİK GIDA

Bağırsaklarımız için, ki ikinci beynimiz olarak adlandırılıyor probiyotikler; çok kıymetliler. Birçok hastalığın kaynağı bağırsakların fonksiyon bozukluklarına bağlanıyor. Probiyotikler (bize çok faydalı mikroorganizmalar/bakteriler) sayesinde bağırsaklar flora dengesini kuruyor ve savunma sistemini güçlendiriyor. Kaya Tuzu ile üreteceğiniz turşular (probiyotik olması için: limonsuz, sirkesiz), evde üretilmek koşulunda Kefir ve Yoğurt, probiyotik içerebilecek öncelikli gıdalar…

sauerkraut (1)

BİTKİSEL ÇAYLAR, BAHARATLAR

Öğün aralarında farklı bitkisel çaylar… Kış mevsiminde zencefil, ıhlamur, adaçayı, kiraz sapı, papatya önerilir. Yemeklere, salatalara ilave edeceğimiz baharatlar da bitki çayları gibi tamamlayıcı.

pure-turmeric-powder-500x500

Özellikle zerdeçal, karabiber, kişniş, kuru nane, kimyon ve kaya tuzu (baharat değilse de, çeşni yaratan). Tarçını ayrıca hep değerlendiriyoruz zaten; her alanda muazzam bir etkisi var; ister çay, ister tatlandırıcı baharat.

MEYVE, BADEM, CEVİZ

Kontrolü unutup, fazla yenme riski olan şeyler; o yüzden dikkat etmek gerek. Kış aylarında günde 1 elma önerilir. İlave olarak portakal, muz olabilir. Avokado bir meyve olsa da, sebze gibi, zeytinyağı ve limon ile birlikte çok sağlıklı bir öğün salatası olabiliyor. Öğün aralarında badem, ceviz, kuru dut… Liste elbette uzatılabilir. Önemli olan sınırsızca tüketmemek..

 

Acaba?…

Yeni kategori öncesi sorulabilecek sorular:

1- balık yemeyelim mi? Kontrol edebiliyorsak yiyelim. Mevsiminde yetişkin boya ulaşmış deniz balıkları buharda veya pişirme kağıdı ile fırında elbet ki iyi bir besin. Ancak olabildiğince hayvansal gıdadan uzak durmayı, hem sağlık (denizlerde de ağır metal, kirlilik ve avlanma sonrası olumsuz stoklama ihtimalleri), hem etik kriterler (gelişmiş su altı tarama cihazları ile vahşi avcılık, yanlış boyda ve/veya yanlış mevsimde avlanan balıklar) açısından önemsediğimden, şemada önermedim.

2- İngiliz karbonatını suda eritip içmem faydalı mı, zararlı mı? Konuyla ilgili birkaç link paylaşmak isterim:

https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/ingiliz-karbonati-faydalari-nelerdir-zayiflatir-mi-nasil-kullanilir/

https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682001.html?fbclid=IwAR0jMV4aBl5kRwoiFGvsevlwAPj9Lax5xh3WLvF_wcOWp8PX0ePLD84dZ_o

https://www.healthline.com/nutrition/baking-soda-benefits-uses#section1

https://www.everydayhealth.com/drugs/sodium-bicarbonate

https://selfhacked.com/blog/sodium-bicarbonate/

https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/sodium-bicarbonate-oral-route-intravenous-route-subcutaneous-route/description/drg-20065950

İngiliz Karbonatını (fazlasıyla) savunanlardan biri olan Kemal Milar’ın görüşleri ekli linktedir.

 

ta org fish.jpg

Kategori #4: Olumsuz Etkiler

Öncelikle çağımızın gıda alanındaki en büyük bağımlılığı şeker dikkate alınmalı. Endüstriyel mamul ürünler içinde, çocukluk dönemi ile birlikte en çok şekerli gıdalar tüketiliyor (okullar ve kantinler konusu ayrı bir mesele elbette). Hedef, SIFIR endüstriyel mamul gıda olmalı.

Mamul ürünler yanında, taze ve evde hazırladığımız şekerli ürünlerin günlük tüketim sınırlarına dikkat etmek gerek.

Olabildiğince daha az hayvansal ürün… Hayvansal ürünlerin sağlığımıza olumsuz etkileri son yıllarda şekil de değiştiriyor: hayvanların sürekli kapalı mekanda hareketsiz olması, ithal ürünlerin menşe ve yükleme koşullarındaki belirsizlik, GDO’lu yem veya antibiyotik kalıntısı ihtimalleri. ‘Taş devri diyeti’ bile bu koşullarda yetişen hayvan etlerini öneremez. Hayvancılık birçok farklı kategori kriterlerinde sorun; veganlik.org sitesi şöyle özetlemiş:

veganlik-cevre-ekoloji-surdurulebilirlik.jpg

 

Sigara içerek, iyi (sağlıklı) beslenmek mümkün olabilir mi?

sigara_toprakana.jpg

 

Yaşantımızda yer alan sürekli stresler de, sigara gibi, tüm bedenimiz üzerinde, ağır bir erozyon gibi yıkıcı etkiler yaratıyor.

how-stress-affects-the-body.jpg

 

 

(yazımız düzenlemeleri sizlerin de katkılarıyla devam edecek)

 


 

YORUM ve ÖNERİLER

Aşağıda kişisel bilgi haklarının korunması amacıyla sadece isimler verilmiştir.

 

Hepsine katılıyorum Cem Bey. Çok teşekkürler bu paylaşım için.Ben kendim için temmuz ayından beri glutensiz bir beslenme modeli belirledim, bazen yoldan çıksam da uygulamaya azmediyorum. Otoimmün hastalıklarda gluten özellikle vücutta düşman sayıldığı için siyez unundan ekşi mayayla yaptığım ekmeği yemek yerine ailemin diğer üyelerine ikram ediyorum 🙂 Dediğiniz gibi hava, su, düzenli fiziksel aktivite ve sevdiklerimizle paylaştıklarımızın katkısı çok çok önemli ve değerli. Soluduğumuz havaya, içtiğimiz suya çok müdahale edemesek de hareket etmek elimizde, insan ilişkilerinden enerji verenleri korumamız mümkün. İyi gıdaya erişim artık daha kolay ne mutlu ki. Orada da küçük üreticinin ticari zorluğu yönetebilmesi ve işin ruhunu zedelememesi çok kritik. Et, süt bildiğimiz, büyürken tükettiğimiz gibi değil evet, burada da psikolojimizin iyi olması vücudumuzun bu zararlı kısımları uzaklaştırmasını sağlar diye umuyorum. Yoksa sağlıklı kalmak ne mümkün. İyi ki zeytin ve zeytinyağı var, ülkemiz bu açıdan verimli. Mevsim sebze ve meyveleri o kadar bol ki yeter ki iyi tarımla üretilmiş olana odaklanalım ve geleneksel değil yararlı şekliyle pişirip tüketelim. Tabi işin bir de finansal kısmı var ki pek çok insan gereksiz harcamalarını kısmaktansa buraya takılıyor. Bizim için de zorlayıcı olabiliyor ama içimiz rahat ve keşke demek istemiyoruz. Dilerim atalarımızın yolu yolumuz olsun. Duvara çarpmadan maalesef kimse doğru yolu bulamıyor. Sizin gibi bilinçli üreticileri tanımak şans ve keyif…  Bol ürün ve sağlıklı günler diliyorum. Sevgilerimle, Umut


Merhaba Cem Bey, yazmış olduklarınızın çoğuna katılıyorum. Katılmadıklarım şunlar:Marmelat önermiş fakat meyve suyunu önermemişsiniz. Son zamanlarda GAPs diyetini okuyup uygulamaya çalışıyorum. “GAPS Bağırsak ve Psikoloji Sendromu” adlı kitaptan öğrendiğime göre meyveler basit şeker kaynağı: sindirime gerek duymadan bağırsak astarına kolaylıkla nüfuz eden “tek şekerler” (monosakkaridler). Balın da sindirimi kolay. Sorun “çift şekerler”de (disakkaridler): çay şekeri, süt şekeri (laktoz) ve nişasta. Vücut bu çift şekerleri tek şeker haline getirip emmek için uğraşıp duruyor ama bir de sindirim sorunu varsa bunu hiç başaramıyor… Kitapta nişastayı yüzlerce tek şekerin birleşerek çok sayıda dalı olan uzun bir kordon gibi düşünmemizi söylemiş… Tüm tahıllar ve bazı kök sebzeler (patates, yer elması..) nişasta yönünden çok zengin… Siz de demişsiniz patatesi az yiyelim diye:) Meyvenin de olgununu yemeyi önermiş, olgunlaşmamış olanlarının bir çift şeker olan sakkaroz içerdiğini belirtmiş. Taze sıkılmış meyve suyunu, içine tadını bozmayacak miktarlarda sebze de karıştırarak her gün için önermiş. Bir de serbest gezen ve doğru beslenmiş hayvanlardan elde edilen kemik suyunun önemini anlata anlata bitirememiş. Yumurta gibi insan bedeninin en kolay sindirebildiği ve bağırsak florasını en iyi destekleyen şey kemik suyu. Sabah akşam sade kemik suyunu limon ve tuzla (deniz veya kaya) içmemizi önermiş. Biz bir takım nedenlerden dolayı bu diyetle tanıştık. Doğal beslenmeye takık ve et karşıtı bir insan olarak bu kitaptan çok şey öğrendiğimi düşünüyorum. Öneririm. Kaz dağlarına selam ve sevgiler. Burcu


Sevgili Cem Birder, Önerileriniz icin tesekkurler. Gerçekten doğru. Benim eklemek istediğim sey sabah kalkınca dil temizliği ve bir de Hindistan ceviziyle gargara…Yoga muhteşem bir başlangıç. Çığ sebze konusunda da Ayurveda acısından kararsız kaldım. Örneğin bana hic iyi gelmiyor. Meyveler konusunda cok haklisiniz. Hele meyve suyu icin alınan ürünleri görünce… Ve tabii ki Kaz Daglari’nda nefes egzersizleri… Selamlar, Mine


Sodyum bikarbonat bir gıda değil kimyasal temizlik maddesidir. İnsan metabolizmasına en ideal pH suyun pH’ıdır. pH 7.5 ideal bir orandır. pH’ı 9 yapmak böbreklerde toksik etki yapar. Daha bir çok yanlışlıklar içeren bir yazı. Midenin bio saatini dikkate almayan öneriler. Beslenme, sindirim sistemi ve bağışıklık sistemi odaklı olmalıdır. Besinlerden maksimum yararlanım için sistemleri tanımak gerekir öncelikle. Haydar


Cem’in notu: Karbonat (sodyum bikarbonat) içilmesi önerisi şemadan ve yazıdan kaldırıldı. 17/12/2018. Özel durumlarda faydalarına rağmen (sedef hastalığı, kemoterapi), genel bir öneri olarak sunmaktan vazgeçtim.


 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s