Toprak Ana Çocuklar ve Gençler Projesi

Özet

Çocuklar veya gençlerle ilgili kurumlar ve bu kurumlarla ilişkili dernek, vakıf gibi yapılar için, “protokol koşullu” bir bahçe bağışı projesi açık çağrısıdır. Bireyler, gruplar veya diğer kurumlar bu çağrı kapsamına girmez.

Bu dokümanda önerilen tapusu Cem Birder’e ait olan, 20 dekar organik meyve bahçesi (Beşik köy, Bayramiç, Çanakkale; ada/parsel: 113/73) uygun bulunan kuruma, protokol imzasını müteakip bedelsiz olarak devir edilecektir.

31 Aralık 2019 tarihine dek başvuru yapabilirsiniz.

Projemize ilgi duyan kurumlar, 200 kelimeyi aşmayacak şekilde projeye ilgi sebebini info@toprakana.org adresine yazdıktan sonra, kendilerine e-posta ile “proje detaylı talep formu” ileteceğiz. Ön mutabakat sağlanan kurumlarla görüşmeler sonrası protokol düzenlemeleri ve son değerlendirme yapılacak ve sadece bir kurum bahçenin bedelsiz devir hakkını kazanacaktır.

Bu projede buluşabileceğimiz çocuklar ve gençlerle birlikte aşağıdaki hayallerimizi büyütmeyi diliyoruz.

Neden bu öneriyi yapıyorum?

Kuzey Kaz Dağı eteklerinde, 2007’de yarı zamanlı olarak başladığım köy hayatı, 10 yıldır tam zamanlı olarak devam ediyor. Temiz tarımın ve iyi beslenmenin marjinal tercihler olmadığını, bu üretim süreçlerindeki zorluğu, heyecanı ve emeğin değerini anladıkça, kırsalda sürdürülebilir tasarımlar ve uygulamalar hakkında daha çok düşünmeye başladım.

Bugünün dünyasında köylülüğün ve kırsal kültürün yaşadığı erozyona karşı yapacağımız çalışmalarda, ekolojik hassasiyet taşıyan bir ekip vazgeçilmez koşul. Vazgeçilmez, çünkü gezegenimiz zor durumda ve kaybedecek vaktimiz yok artık.

Önerdiğim bahçenin her metrekaresinde emek, sevgi, el birliği olsun istiyorum. Toprağın ve ağaçların bu birliktelik ruhu ile daha mutlu, sağlıklı ve güçlü olacağını biliyorum. Tapu sahibi olmanın değil, yaşamı, dostlukları güçlendirmenin nimetine, bereketine inanıyorum.

Eğitim dengeyle, cesaretle, inançla ilerleyecek.

Proje Detayları

İki soru:

  • Çevre, iklim koşulları, tarım, gıda, köy ve köylülük kavramları için, çocuklar ve gençler doğa içinde sorumluluk alarak neler başarabilir?
  • Böyle bir çalışma için hangi temel ögelere (mekan, bilgi, felsefe, tasarım) ihtiyaç var?

Projenin Amacı:

Doğa ve insan dostu tarım temelinde,

1) projeye katılmak isteyen çocuk ve gençlerin projenin yönetimine ve yürütülmesine ortak edilmesi,

2) üretim, deneyim ve bilginin çoğaltılması,

3) bahçe değerlerinin korunması ve üretimin sürdürülebilirliği,

4) sağlıklı ürün çeşitliliğinin ve kendine yetebilirliğin azami seviye çekilmesi; yetiştirilen gıdalarla beslenmek,

5) “doğa içinde sürdürülebilir eğitim” uygulaması ile tüm eğitim kurumlarına model oluşturmak,

öncelikli amaçlardır.

Bu bir kamp projesi değildir; hedeflediğimiz çalışmalarda her çocuk ve genç ağacını ve toprağını sahiplenir, takip eder, sorumluluğu alır; yıllar içinde sadece kendisine ait bir alandaki değişimi takip eder. Zor bir proje ama yüksek teknoloji ile çağımızda sağlanan konfor, yaşamı çabuk tüketilir, çabuk sıkıldığımız nesnelere ve ilişkilere dönüştürmüyor mu? Çocuklara ve gençlere, yaşam tasarımına açılan bir kapı yaratabiliriz bu proje ile.

Bağış şekli: Bahçe bağışı, imzalanacak protokol sonrası gerçekleştirilir. Bağış işlemi sonrasında iki ay içinde, proje yönetim ekibi belirlenerek yıllık bütçe ve planlanan iş takvimi oluşturulur.

Anahtar sözcükler (kavramlar):

  • Doğa
  • Köy
  • Köylü
  • İklim değişikliği
  • Yerel tohum
  • Doğa ve insan dostu tarım
  • Yerel ekonomi
  • Sürdürülebilirlik
  • Doğa içinde eğitim

Yöntemler:

  1. Yaş gruplarına göre farklı seviyelerde eğitim ve sorumluluklar tasarlamak.
  2. Yerinde deneyimlemek, öğrenmek, sorgulamak, paylaşmak.
  3. Hedeflenen kavramların pozitif değişiminde rol alabilmek.

Bahçe ve bölge hakkında bilgi:

Yer         : Beşik Köyü’ne bağlı Bayramiç – Çanakkale’de.

Alan       : 20 dekar; yaklaşık yarısı meyve bahçesi ve diğer yarısı ormanlık alan.

Bölge    : Kuzey Kaz Dağı etekleri, Marmara bölgesi sınırlarının güneybatı hattında. Kaz Dağları pınar suları, yüksek oksijen seviyesi ve biyoçeşitliliği ile önemli bir ekosistem. Bölgede 800 farklı bitki ve 32 endemik tür yer alıyor.

Bahçenin meyve ve bitki çeşitleri: Elma (Golden, Starking, Arapkızı, Orak, Kuzumeleten ve diğer yerel elma türleri), Kiraz, Armut (Santamaria, Deveci, yerel türler), Şeftali (aşısız, Beyaz Şeftali), Erik, Kestane, Kuşburnu, Ceviz, Çamfıstığı, Kekik, Nane, Kazdağı Çayı, Sarı Kantaron, Papatya, vb.

Bahçenin orman ağaçları: Karaçam, Meşe, Çınar, Akasya.

Önerilen bahçenin bazı mevcut kıymetleri:

  • Üzerinde 10 yıldır organik sertifikalı tarım yapılıyor. Organik tarım sisteminin izin verdiği ilaçlar dahi kullanılmamaya çalışılıyor.
  • Sulama dağdan gelen pınar suları (analiz raporlu içme suyu, yaşayan su) ile gerçekleştiriliyor. Durgun su değil, yeraltı suyu değil.
  • Sulama için enerji kaynağı kullanılmıyor (cazibeli akış var).
  • Bahçeye komşu olan bir tarımsal faaliyet veya kirletici yok (dört tarafı doğal bitki örtüsü).
  • Yerel meyve aşıları ile iklim değişikliğine dayanıklı çeşitlilik çoğaltılıyor.
  • Kendi orman ağaçları mekan inşaatında kullanılabilecek.

Bahçeden görüntüler:

Beşik Köy Üretimhanesinden görüntüler:

Beşik Köy Evi‘nden görüntüler:

Pratik açık alan işlerinin paralelindeki teorik çalışmalar, çocukların ve gençlerin genel akademik başarılarını da olumlu yönde etkileyecektir. Doğa içinde eğitim, çocuklara ve gençlere eşsiz “gerçeklikler” kazandıracaktır.

Protokolde yer alması önerilen maddeler:

  1. Söz konusu alan, protokol imzası ve ilgili kuruma bedelsiz devir (bağış) sonrası, başka kişi veya kurumlara satılamaz, kiralanamaz, kısmen de olsa farklı amaçlarla kullanılamaz.
  2. Proje ismi: Toprak Ana Okulu Çocuklar ve Gençler Projesi (protokolde bundan böyle kısaca, ‘proje’ olarak tanımlanacak).
  3. Projenin amacı (yukarıdaki paragrafta yer alan ilgili bölüm buraya eklenecektir).
  4. Protokol yıllık uygulama planı ve bütçeleme, proje yönetim ekibi tarafından yürütülür .
  5. Projede yer almak (yönetim, üretim, tasarım, vb.) her çocuk ve genç, emek verdiği sürece proje ortağı sayılır.
  6. Proje yönetim ekibi her yıl ocak ayında belirlenir ve toplam 8 kişiden oluşur:
    • Proje ortağı çocuklar ve gençler temsilcisi 3 kişi.
    • Kurum temsilcisi 4 kişi (yönetim kurulu, öğretmenler, kaynak geliştirme, hukuk ve mali işler desteği ile).
    • Bahçe yerel ekibi temsilcisi 1 kişi (ilk yıl için Cem Birder).
  7. Proje ortağı her çocuk ve genç, yılda 4 kez (her mevsim, asgari 3 gece ve 4 gün; tercihen yaz mevsimi dışındaki zamanlarda tatil dönemleri haricindeki tarihler), en az 1 yönetici (öğretmen, vb) nezaretinde bahçe ziyareti gerçekleştirir. Sayısı ve her seferinde ziyarete gelen kişi sayı sınırı, oluşturulacak organizasyona göre planlanacaktır. Aynı mevsimde, farklı gruplar ile çok sayıda ziyaret mümkündür. Hava muhalefeti olduğunda, eğitim vb. çalışmalar için, köydeki kapalı mekan (örneğin: Beşik Köy Evi) kullanılması hedeflenir.
  8. Bahçe ekibi, Bayramiç bölgesinde ikamet eden erişkinlerden oluşur; bahçenin yıl boyunca planlanan işlerinin yerinde ve sürekli uygulanmasından sorumludur. Ekip sayısı asgari 2 kişi (sezonluk işlerde, yevmiyeli, gönüllü veya hizmet takası için çalışanlar hariç) olmak kaydıyla, proje yönetim ekibince belirlenir.
  9. Genel edinimler:
    • Yerinde öğrenme.
    • Tasarımcı ve yürütücü olmak.
    • Yaşayan bir projenin sahiplenilmesi, olabildiğince daha çok çocuk ve genç arasında paylaşılması.
    • İşbirliği konusunda, ‘insan ve doğa’ temelinde uzun vadeli bağlar kurulması; sürdürülebilirliğin tüm koşullarını tanımlamak ve sağlamak.
    • Bilim, teknoloji, sanat ve doğa arasındaki ilişkileri güçlendirmek.
  10. Proje iki alanda sürdürülür:
    • Kırsal alan (bahçe, köy ve civarı).
    • Okul (grup ve bireysel temelli olmak üzere: Web çalışması, araştırmalar, eğitim toplantıları, tasarım çalışmaları, münazara, vb).
  11. Aşağıdakilerle sınırlı olmamak kaydıyla, bahçe yerel ekibi desteğinde, doğa ve orman pedagojisi temelinde, farklı yaş gruplarına ve farklı mevsimlere göre takvimlendirilecek hedefler:
    • Bölge ağaçları ve bitkilerini tanımak.
    • Bahçe üretim deseni planı (sebze, ağaç, şifalı ot, çiçek) yapmak.
    • Kazma, kürek, testere, keser, budama makası, çakı gibi bahçe ve el aletlerini kullanmak.
    • Sebze tohumu ekimi.
    • Yerel tohumlar bankası yapmak (Çanakkale Tohum Sandığı ve yerel üreticiler işbirliğinde).
    • Kompost, biochar gibi toprak besleyicilerin imalatı ve uygulaması.
    • Solucan, keçi, koyun veya inek gübresinin ağaçlara verilmesi.
    • Ağaç budama.
    • Ateş yakmak ve söndürmek.
    • İple düğüm tekniklerini öğrenmek.
    • Kırsalda ilk yardım, gündüz ve gece yön bulma, harita okuma, yabanda gıda arama, zor koşullarla mücadele, vb. tekniklerini öğrenmek.
    • Meyve hasatı.
    • Gübre amaçlı solucan yetiştiriciliği.
    • Arıcılık.
    • Doğadan yabani bitkilerin toplanması.
    • Mamul ürün üretimi; salça, marmelat, Sarı Kantaron yağı, vb.  (önerilen mekan: Beşik Köy Üretimhanesi).
    • Köyde okuma, oyun, sanat, felsefe etkinlikleri  (önerilen mekan: Beşik Köy Evi).
    • Bölgede yer alan köylerde sohbetler, Kaz Dağı eteklerinde yürüyüş ve çadır programları.
    • Dağ, su, toprak, orman, doğa ve insan dostu tarım, vb. konulu araştırmalar.
    • Doğa ve tarım üzerinde, küresel ve yerel tehditlerin ve fırsatların araştırılması.
    • Oluşturulacak web üzerinden projenin geliştirilmesi, paylaşımı.
    • Ürün ve üretim yöntemlerinin tasarlanması ve çeşitlendirilmesi üzerine bilimsel, teknolojik, felsefi, sanatsal, sosyal ve ekonomik araştırmalar.
    • Geleneksel ve antik tarım aletlerinin yeniden tasarlanarak imalatı.
    • Bahçede, açık alan teorik eğitim çalışmaları.
    • Bahçe ormanımız ağaçlarından faydalanarak inşaat.
    • Ziyaretçi çocuk ve gençler ile köy çocukları arasında diyalogları geliştirmek ve alt projeler yaratmak.
  12. Çocukların ilgisini artıracak şekilde, etkinliklere modüler oyunlar eklenir.
  13. Bahçede elde edilen tüm ürünler bedelsiz olarak, sadece çocuklar, gençler ve proje yönetim ekibi ihtiyaçları için değerlendirilir. Harici satış yapılmaz.
  14. İlk yıl bahçe ziyaretçileri, yaz ayları dışında, otelde konaklama yaparlar. İkinci yıl, bahçede bir “ekolojik konaklama ve eğitim evi” inşaatının yapımı sağlanır.
  15. Ziyaretçilerin donanım, ulaşım, konaklama, sağlık vb. koşulları ve yıllık bütçelendirme detayları protokole eklenecektir.
  16. Proje ortaklığını çocuklar, gençler ve bahçe yönetim ekibinde en az 5 yıl emek verenler, bahçe tapusu protokolde imzası bulunan kuruma ait olsa da, bahçenin yaşam boyu fahri ortaklarından sayılırlar.
  17. Proje yönetim ekibi, projeyi zaman içinde benzer amaçlar çerçevesinde daha etkin olmak üzere, enstitü vb. gibi ek yapılara dönüştürebilir. Bu amaçlarla kurum ve kişilerle iş birliği yapabilir; Türkiye ve dünyada doğa ve insan dostu tarım uygulama örneklerini inceler.
  18. Aşağıdaki maddelerle ilgili (sadece tapuyu alan kurumla ilgili olarak) ek protokol yapılacaktır:
    1. proje ile ilgili tanıtım, bilgi ve haber paylaşım, duyuru, reklam vb kampanyalar düzenlenmesi.
    2. iflas veya kapanma durumu.
    3. protokol koşullarını yerine getirememe.
    4. proje ve protokolden cayma hakkı.
  19. Protokol süresi 50 yıldır.

Bir Masal (21 Aralık 2013)

En uzun gece partisi başlıyor. Bu ay işleri sebebiyle Işıklar Prensi uzaklarda; özür dileyerek katılamayacağını iletmiş. İlk gelen Kaz Dağı; boynunda beyaz fularıyla, yine zarif. Yıldızlar yavaş yavaş farklı yönlerden çıkageliyorlar; parlak renkli uzun elbiseler giyinmişler. Soğuk bakışlarla süzüyorlar birbirlerini. Yaşlarını hiç göstermezler; tahmin etmeye yeltenmeyin! Toprak sofrasında gülümsüyor; büfede zeytinyağlı mantar-patates ızgara, darı çorbası, elma sirkeli kış yeşillikleri, bulgur pilavı ve karasakız şarabı var. Kuzey rüzgarı bir hışımla girerken içeri, ağaçlar hep birden uzun kollarıyla kucaklıyorlar.  Sincaplar, tilkiler, geyik, kurt, ayı, yaban domuzları, kaplumbağa, porsuklar ve 3 baykuşları getiren otobüsün farı aydınlatıyor yolu. Şarkılar okuyarak yaklaşıyorlar. Bir de detone olmasa şu ayı? Tavşanı şoför yaparlar her sene (yine cezalı).

Akşam yemeği başlamadan önce ev sahibi Meşe Beyi listesini kontrol ediyor.

– Daha gelmeyen kimler var? Hımmm… Buzcuklar ailesi geç gelir zaten. Başka, başka… Aaaa? Dere Beyi yok. Halbuki sesi geliyor aşağılardan. Beklesek mi acaba?

Gonggg!

Karaçamlar büyük bir aile. Belki de belirtmekte fayda var: ağaçların soyluluğu, insanlarınkinden farklıdır. Soylu insanlar kategorisinde paranın ve itibarın büyük bir oranda rolü olmuştur. Bu Karaçamlar ailesi ise soylu olmakla birlikte, son derece alçakgönüllü. Son yıllarda madencilikten büyük zarar gördüler. Yerlerinden, köklerinden söküldüler. Kaz Dağı’nın şahitliğinde büyük acılar yaşamaktalar. Ciğerleri siyanür havuzlarında buharlaşan havayla patlayan beş yüzyıllık aile büyükleri için az gözyaşı dökmedi bu hayvanlar. Daha şanslı olanları apar topar tomruklar halinde kamyonlara yüklendiler, dağın maden ocaklarına dönüşen yamaçlarında. Arkalarından topraklar erozyon olup aktılar, aktılar; yine de dönüp bakan olmadı Karaçamların yitik kaderine. Madencilik çalışmaları diye katil kimyasallar cansız sular bıraktılar geriye; derelerin kurbağalar, balıklar, yılanlar ve nice bitkiyle ellibin yıllık yaşam birliktelikleri birkaç haftada bitti. Geçen sene aniden, orada burada, aynı anda beliren kıvılcımlarım alev şelalelerine dönüşen yangın tayfunu, ormanların rengârenk yaşam ilişkilerini kavurdu, tek renkli kömür heykellerine dönüştüler. Bunca felaketi daha önce atalarından hiç duymamışlardı. Giderek derinleşen bir üzüntü ve korku içindeydiler. Günahları hakkında hiç bir fikirleri yoktu.

Sıra gecenin açılış konuşmasına gelmişti. Dede Karaçam misafirlerin bir adım önüne geçti. Saygıyla eğdi başını. Biraz bekledi. Sonra hiç bir kimseyi atlamadan, sırayla ve çok yavaş baktı. Sanki nefes almıyordu koskoca Kaz Dağı ailesi. Gözlerin içindeki hüzünleri içine çekti; tek tek. Sadece o derin bir nefes aldı. Sağ gözünden iki damla düştü toprağa. Hafifçe öksürdü. Gökyüzüne doğru açtı kollarını; alçak bir sesle:

– Dostlarım, kardeşlerim; dua edelim sonsuz aşka, sonsuz sevgiye, sonsuz barışa. Biz daima onlarla var olduk. Başka türlü var olamayız.

Dua ettiler. Işıklar Prensi de uzaklardan katıldı dualarına.

Yemekler enfesti. Keyfine varmak için özel bir gurme bilgisi falan gerekmez. İşin ilginç kısmı, yenilmekten bile mutluydular bu gıdalar. Yemek sırasında Yıldızlar, Gezegenlerin de bir daha ki yıl davetli listesine dahil edilmesini önerdiler. Kaplumbağa önüne aldığı onca tabağı nasıl bitirecek diye gülüşenler bir köşede toplanmışlardı. Porsuk ve tilki arasında süregelen arsa anlaşmazlığından konu açılınca, 3 baykuşlar olaya el koydu ve konu tatlıya bağlandı. Dere Beyi, HES’ler meselesini gündeme taşımak istedi ama bunun ne olduğunu kimse anlamadı. Zaten bir süre sonra kahkahaların seviyesi öylesine yükseldi ki, konuşmak yerine artık herkes ya dans ediyor, ya tempo tutuyordu.

Yaşamlarının en karanlık dönemlerinden birinde böylesine umut doluydular. Akıllarına gelmemişti nedense, insan.

Son dakika * * * Şimdi aldığımız bir habere göre partiye geç saatlerden itibaren Işıklar Prensi ve bir süredir ortalıklarda olmayan Barış Kedi de katılmışlar.






Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s